Hiệu trưởng Trường Đại học Tôn Đức Thắng: “Nghị quyết 57 mở ra không gian phát triển mới cho đại học nghiên cứu”

Hòa chung không khí cả nước hướng tới Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5/2026, Tạp chí Khoa học phổ thông vừa có cuộc trò chuyện với PGS.TS Trần Trọng Đạo, Hiệu trưởng Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU), về chiến lược phát triển khoa học công nghệ, xây dựng môi trường nghiên cứu quốc tế và định hướng triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị tại nhà trường. Khoa Luật trân trọng giới thiệu những nội dung trọng tâm của cuộc trao đổi này tới quý thầy cô, viên chức và người học.

Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là những trụ cột phát triển

Theo PGS.TS Trần Trọng Đạo, TDTU xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những nền tảng cốt lõi trong chiến lược phát triển đại học nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Trong nhiều năm qua, nhà trường đã triển khai đồng bộ các chính sách nhằm kiến tạo môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp cho đội ngũ giảng viên và nhà khoa học. Trọng tâm là đầu tư hạ tầng nghiên cứu hiện đại, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, hỗ trợ kinh phí thực hiện đề tài và công bố quốc tế, đồng thời mở rộng hợp tác học thuật với các trường đại học, viện nghiên cứu uy tín trên thế giới. Bên cạnh đó, nhà trường ưu tiên các nghiên cứu có giá trị ứng dụng thực tiễn, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái, công nghệ bán dẫn, vật liệu mới, chuyển đổi số và năng lượng tái tạo.

Lý giải về sự tăng trưởng cả về số lượng và chất lượng công bố khoa học của TDTU trong thời gian qua, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng kết quả đó đến từ ba yếu tố nền tảng. Trước hết là định hướng phát triển nhất quán, xem nghiên cứu khoa học là cơ sở để nâng cao chất lượng đào tạo và vị thế học thuật quốc tế. Tiếp đến là môi trường học thuật mang tính hội nhập cao với mạng lưới hợp tác rộng khắp và gần 200 giáo sư cộng tác, giáo sư thân hữu, giảng viên quốc tế đang tham gia nghiên cứu, giảng dạy tại trường, trong đó có nhiều nhà khoa học thuộc top 1% thế giới. Sau cùng là sự đầu tư bài bản về hạ tầng nghiên cứu và cơ chế hỗ trợ, với 11 nhóm nghiên cứu mạnh, nhiều phòng thí nghiệm chuyên sâu, hệ thống tính toán hiệu năng cao và các trung tâm nghiên cứu liên ngành gắn với nhu cầu thực tiễn và xu thế công nghệ mới.

Đến nay, TDTU đã có hơn 13.850 công trình được công bố trên các tạp chí quốc tế thuộc danh mục Web of Science và Scopus. Trong đó, tỷ lệ bài báo thuộc nhóm Q1 liên tục tăng qua từng năm và đạt gần 50% tổng số công bố trong năm 2025, riêng tỷ lệ bài báo thuộc nhóm top 1% chuyên ngành chiếm khoảng 8%. Nhà trường cũng được Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) cấp 15 bằng sáng chế, cùng nhiều sáng chế, giải pháp hữu ích khác được ứng dụng trong thực tiễn.

Môi trường học thuật quốc tế là điều kiện để khoa học phát triển

Về cơ chế hỗ trợ giảng viên và nhà nghiên cứu, TDTU triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Nhà trường dành ngân sách đáng kể cho hoạt động nghiên cứu khoa học, đầu tư vào phòng thí nghiệm, cơ sở dữ liệu khoa học và các điều kiện phục vụ nghiên cứu chuyên sâu. Đội ngũ khoa học chất lượng cao được phát triển dựa trên các tiêu chí về học hàm, học vị, chỉ số H-index và mức độ trích dẫn, đi kèm với nhiều chính sách khen thưởng cho các nhà khoa học có kết quả nghiên cứu tốt. Bên cạnh đó, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học thuộc top 500 thế giới và mở rộng mạng lưới giáo sư cộng tác quốc tế.

Trên phương diện học thuật, TDTU thường xuyên tổ chức và đồng tổ chức các hội nghị khoa học quốc tế như AETA, ICFE, I-CAS, CUTE, AsiaPharm, qua đó tạo diễn đàn để giảng viên và nhà nghiên cứu kết nối với cộng đồng học thuật quốc tế. Đặc biệt, nhà trường hiện phát triển hai tạp chí khoa học xuất bản bằng tiếng Anh, trong đó Tạp chí Thông tin và Viễn thông (JIT) là tạp chí đầu tiên và duy nhất của Việt Nam thuộc nhóm ngành Khoa học máy tính được chỉ mục trong cả Web of Science và Scopus ở nhóm Q1. Năm 2025, TDTU tiếp tục thành lập Viện Công nghệ tiên tiến tại Hà Nội và Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Chuyển giao khoa học công nghệ, nhằm tăng cường kết nối giữa nhà trường, Nhà nước và doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Song song với hoạt động nghiên cứu của đội ngũ giảng viên, TDTU đặc biệt quan tâm tới nghiên cứu khoa học trong sinh viên, nhất là ở các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, thiết bị bay không người lái và khoa học dữ liệu. Nhà trường đã khởi xướng cuộc thi UAV quốc tế từ năm 2024 và đội tuyển UAV sinh viên của trường cũng vừa giành chức vô địch UAV PV GAS Cup 2025.

Tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW thúc đẩy đại học đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Đánh giá về tác động của Nghị quyết 57-NQ/TW, PGS.TS Trần Trọng Đạo khẳng định văn kiện này có ý nghĩa rất quan trọng đối với các cơ sở giáo dục đại học, đặc biệt là những trường đang định hướng phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu. Đối với TDTU, Nghị quyết tạo ra định hướng chiến lược và hành lang chính sách quan trọng để các trường đại học phát huy vai trò trung tâm trong hệ sinh thái khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Tinh thần của Nghị quyết cũng phù hợp với định hướng mà TDTU đã kiên trì theo đuổi nhiều năm qua, đó là gắn nghiên cứu khoa học với đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và yêu cầu phát triển thực tiễn của đất nước.

Trong bối cảnh cạnh tranh học thuật toàn cầu ngày càng cao, Hiệu trưởng TDTU nhìn nhận nhà trường vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về chất lượng công bố, năng lực nghiên cứu và khả năng tham gia các mạng lưới học thuật toàn cầu. Việc phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu chất lượng cao, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về cơ chế thu hút, đào tạo và giữ chân nhân tài. Đồng thời, cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ vẫn cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng linh hoạt hơn để các trường đại học phát huy tính chủ động và sáng tạo.

Trong giai đoạn tới, TDTU kiên định chiến lược phát triển đại học nghiên cứu theo chuẩn quốc tế, trong đó khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tiếp tục là lĩnh vực ưu tiên trọng tâm. Nhà trường sẽ tiếp tục đầu tư phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, mở rộng các nhóm nghiên cứu liên kết quốc tế, các trung tâm nghiên cứu liên ngành và phòng thí nghiệm chuyên sâu, đồng thời mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu. Bên cạnh mục tiêu gia tăng số lượng công bố quốc tế chất lượng cao, TDTU đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nghiên cứu ứng dụng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu phục vụ cộng đồng và doanh nghiệp.

Hưởng ứng tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW và định hướng phát triển khoa học công nghệ chung của Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Khoa Luật tiếp tục đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu khoa học pháp lý, gắn kết giữa nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng, phục vụ thiết thực cho công cuộc xây dựng và hoàn thiện thể chế pháp luật, đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng đào tạo cử nhân, thạc sĩ và tiến sĩ luật học theo chuẩn mực học thuật quốc tế.

(Lược thuật theo Tạp chí Khoa học phổ thông, ngày 18/5/2026)