Kiện toàn Hội đồng Điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam và vai trò của Thành phố Hồ Chí Minh trong chiến lược thu hút dòng vốn toàn cầu

Hoàn thiện thiết chế điều hành theo Quyết định số 1186/QĐ-TTg

Theo Báo Điện tử Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 1186/QĐ-TTg phê duyệt Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, thay thế Quyết định số 2755/QĐ-TTg ngày 18 tháng 12 năm 2025 về việc thành lập Hội đồng này. Theo Quyết định, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng làm Chủ tịch Hội đồng điều hành. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc làm Phó Chủ tịch Thường trực. Các Phó Chủ tịch Hội đồng gồm Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng. Ủy viên Hội đồng là lãnh đạo các bộ, cơ quan gồm Quốc phòng, Công an, Tư pháp, Nội vụ, Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Ngoại giao, Giáo dục và Đào tạo cùng Văn phòng Chính phủ.

Hội đồng điều hành có chức năng chỉ đạo, điều phối thống nhất việc xây dựng, vận hành và phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại khoản 2 Điều 9 Nghị định số 323/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế. Hội đồng chỉ đạo việc định hướng và xây dựng thể chế, chính sách áp dụng tại Trung tâm bảo đảm tính độc lập, chuyên nghiệp, minh bạch, an toàn, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế; ban hành chiến lược, lộ trình, kế hoạch phát triển trên cơ sở điều kiện, tiềm năng và nhu cầu phát triển tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng; đồng thời cho ý kiến đối với việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi miễn Chủ tịch Cơ quan điều hành tại hai thành phố. Bộ Tài chính là cơ quan thường trực, tham mưu, giúp việc cho Hội đồng, theo dõi tình hình hoạt động và chủ động kiến nghị cơ chế, chính sách phát triển sản phẩm mới cho Trung tâm.

Nền tảng pháp lý của mô hình một trung tâm đặt tại hai thành phố

Thiết chế nêu trên được xây dựng trên nền tảng Nghị quyết số 222/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 27 tháng 6 năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 9 năm 2025, quy định việc thành lập, hoạt động, quản lý, giám sát và các cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng đối với Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Theo Nghị quyết, Trung tâm tài chính quốc tế là khu vực có ranh giới địa lý xác định do Chính phủ thành lập, đặt tại Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng, tập trung hệ sinh thái đa dạng các dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ. Khung chính sách đặc thù cho phép áp dụng các cơ chế vượt trội về ngoại hối, thuế và đầu tư, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát linh hoạt đối với công nghệ tài chính, cùng hệ thống giải quyết tranh chấp bằng trọng tài quốc tế nhằm bảo vệ nhà đầu tư. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 323/2025/NĐ-CP về thành lập Trung tâm tài chính quốc tế, xác lập bộ máy gồm Hội đồng điều hành ở cấp quốc gia và Cơ quan điều hành đặt tại từng thành phố.

Dưới góc nhìn khoa học pháp lý, mô hình một trung tâm đặt tại hai thành phố đặt ra yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của pháp luật áp dụng trong toàn Trung tâm, tránh sự phân mảnh chính sách giữa hai địa bàn. Việc kiện toàn một Hội đồng điều hành duy nhất ở cấp quốc gia, với sự tham gia đồng thời của người đứng đầu chính quyền hai thành phố, chính là lời giải về mặt tổ chức cho yêu cầu này. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát và hệ thống trọng tài quốc tế độc lập cũng gợi mở nhiều vấn đề học thuật đáng chú ý về giới hạn miễn trừ trách nhiệm, về luật áp dụng và về hiệu lực thi hành phán quyết, những nội dung mà giới nghiên cứu luật học Việt Nam sẽ cần tiếp tục theo dõi khi các văn bản hướng dẫn được ban hành đầy đủ.

Thành phố Hồ Chí Minh và vai trò cửa ngõ hút vốn chiến lược

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh đã ra mắt vào tháng 2 năm 2026, với hệ sinh thái được định hình tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm dựa trên bốn trụ cột chiến lược gồm thị trường vốn quốc tế, dịch vụ tài trợ thương mại, ngân hàng số và công nghệ tài chính, cùng các thị trường ngách như tín chỉ carbon, tài chính xanh và sàn giao dịch vàng tập trung. Theo Báo Nhân Dân, nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam giai đoạn 2026 đến 2035 ước tính khoảng 1.500 đến 1.600 tỷ đô la Mỹ, trong khi ngân sách nhà nước chỉ đáp ứng khoảng một phần năm. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh cần hơn 3,2 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026 đến 2030 để triển khai các dự án hạ tầng chiến lược về đường sắt đô thị, đường vành đai, cảng biển, logistics và chuyển đổi số.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh rằng thành phố xác định phải chuyển mạnh từ tư duy thu hút dự án sang kiến tạo hệ sinh thái và đổi mới sáng tạo để đón đầu dòng vốn thế hệ mới, bởi những dư địa phát triển cũ dựa trên thâm dụng lao động, đất đai và ưu đãi thuế truyền thống hiện đã chạm trần. Đáng lưu ý đối với giới luật học, các chuyên gia quốc tế đều nhấn mạnh yếu tố thể chế. Giáo sư, Tiến sĩ Andreas Stoffers thuộc Đại học Khoa học ứng dụng FOM của Đức cho rằng một trung tâm tài chính bền vững phải được xây dựng trên nền tảng của niềm tin, một hệ thống pháp lý đáng tin cậy có tính dự báo cao và kết nối hiệu quả với nền kinh tế thực. Tổng Giám đốc điều hành Trung tâm, ông Richard D. McClellan, cũng lưu ý rằng điều nhà đầu tư quốc tế quan tâm cốt lõi không chỉ là ưu đãi thuế mà là năng lực thực thi, tức cơ chế đưa vốn vào, vận hành thuận lợi và rút vốn an toàn khi cần thiết.

Ý nghĩa đối với đào tạo và nghiên cứu luật

Sự vận hành của Trung tâm tài chính quốc tế mở ra nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao am hiểu pháp luật tài chính, ngân hàng, đầu tư quốc tế, trọng tài thương mại quốc tế và công nghệ tài chính. Đối với các cơ sở đào tạo luật tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong đó có Khoa Luật Trường Đại học Tôn Đức Thắng, đây vừa là cơ hội nghề nghiệp rộng mở cho người học, vừa là định hướng gợi mở cho việc phát triển các học phần chuyên sâu về pháp luật hợp đồng, pháp luật tài sản và giao dịch bảo đảm trong môi trường tài chính quốc tế. Khi dòng vốn toàn cầu hội tụ về bên bờ sông Sài Gòn, chính chất lượng của thể chế và của đội ngũ nhân lực pháp lý sẽ là yếu tố quyết định niềm tin của nhà đầu tư, đúng như thông điệp mà các chuyên gia quốc tế đã nhấn mạnh.

Nguồn tham khảo

Báo Điện tử Chính phủ. (2026, ngày 6 tháng 7). Phê duyệt Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. https://baochinhphu.vn/phe-duyet-hoi-dong-dieu-hanh-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam-102260706165815983.htm

Anh Tuấn. (2026, ngày 2 tháng 7). Trung tâm Tài chính quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh mở không gian mới hút dòng vốn toàn cầu. Báo Nhân Dân. https://nhandan.vn/trung-tam-tai-chinh-quoc-te-thanh-pho-ho-chi-minh-mo-khong-gian-moi-hut-dong-von-toan-cau-post972877.html

Quốc hội. (2025). Nghị quyết số 222/2025/QH15 ngày 27 tháng 6 năm 2025 về Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=214392

Thông tấn xã Việt Nam. (2026, ngày 6 tháng 7). Phê duyệt Hội đồng điều hành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Báo Tin tức. https://baotintuc.vn/thoi-su/phe-duyet-hoi-dong-dieu-hanh-trung-tam-tai-chinh-quoc-te-tai-viet-nam-20260706181100803.htm