Nghị định 301/2026/NĐ-CP rút ngắn thời gian khai sinh, khai tử còn 24 giờ

Sửa đổi nguyên tắc liên thông điện tử theo hướng trả kết quả ngay từng thủ tục

Ngày 30 tháng 7 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 301/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10 tháng 6 năm 2024 quy định việc thực hiện liên thông điện tử hai nhóm thủ tục hành chính, gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi và đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất; nghị định chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 9 năm 2026. Điểm sửa đổi mang tính nguyên tắc đáng chú ý nhất nằm ở các khoản 1, 3, 5 và 7 Điều 4 Nghị định số 63/2024/NĐ-CP, theo đó cơ quan có thẩm quyền phải trả ngay kết quả giải quyết cho người dân sau khi hoàn thành từng thủ tục hành chính cụ thể trong quy trình liên thông, thay vì chờ đến khi kết thúc toàn bộ các thủ tục mới trả kết quả như trước đây; đồng thời bổ sung quy định cụ thể hơn về bảo đảm an toàn trong kết nối, chia sẻ dữ liệu và cách xử lý khi xảy ra sự cố kỹ thuật trong quá trình thực hiện liên thông điện tử. Đây là lần sửa đổi thứ hai đối với Nghị định số 63/2024/NĐ-CP kể từ khi văn bản này được ban hành, cho thấy nỗ lực liên tục hoàn thiện quy trình liên thông điện tử trong lĩnh vực hộ tịch, cư trú, bảo hiểm y tế và an sinh xã hội, hướng tới mục tiêu lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Khai sinh liên thông rút ngắn còn 24 giờ, bổ sung cấp thẻ căn cước ngay trong quy trình

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định số 63/2024/NĐ-CP được sửa đổi, sau khi hồ sơ đăng ký khai sinh điện tử được đồng bộ về Hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử của Bộ Tư pháp, nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ thì người thực hiện công tác hộ tịch tại Ủy ban nhân dân cấp xã phải hoàn thành đăng ký khai sinh trong 24 giờ kể từ khi hệ thống nhận đủ hồ sơ hợp lệ, đồng thời chuyển thông tin đến Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để cấp số định danh cá nhân cho trẻ; trường hợp phát sinh vướng mắc liên quan đến cấp số định danh cá nhân, Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Khoa học và Công nghệ xử lý và trả kết quả trong không quá 1 ngày làm việc. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đủ điều kiện, người yêu cầu được thông báo lý do hoặc nội dung cần bổ sung trong không quá 24 giờ và có 7 ngày làm việc để hoàn thiện hồ sơ, quá thời hạn này mà không bổ sung thì hồ sơ bị dừng xử lý. Đối với thủ tục đăng ký thường trú tại khoản 2 Điều 8, việc xác nhận đồng ý của chủ hộ, chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp hoặc của cha, mẹ, người giám hộ được thực hiện qua ứng dụng VNeID trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc; thời gian giải quyết đăng ký thường trú không quá 2 ngày làm việc đối với trường hợp con về với cha, mẹ mà cha, mẹ là chủ hộ hoặc là chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp, và không quá 5 ngày làm việc đối với các trường hợp khác cần xác minh theo Luật Cư trú số 68/2020/QH14. Điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị định số 301/2026/NĐ-CP là quy định bổ sung tại khoản 3a Điều 8, theo đó cha, mẹ hoặc người giám hộ có thể đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi ngay trong quy trình liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế mà không phải thực hiện thêm thủ tục riêng như trước, đồng thời thông tin Giấy khai sinh và thẻ bảo hiểm y tế được tích hợp vào thẻ căn cước và tài khoản định danh điện tử của trẻ theo quy định của Luật Căn cước số 26/2023/QH15. Nghị định cũng bổ sung điểm d khoản 1 Điều 8, cho phép Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đồng thời xem xét, quyết định việc hỗ trợ tài chính cho phụ nữ khi sinh con ngay khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh, thực hiện chi trả theo quy định pháp luật về dân số.

Khai tử liên thông và các mốc thời gian giải quyết xóa thường trú, mai táng phí, tử tuất

Đối với nhóm thủ tục khai tử, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP sửa đổi toàn bộ Điều 14 Nghị định số 63/2024/NĐ-CP. Việc đăng ký khai tử, nếu hồ sơ đầy đủ, hợp lệ, được giải quyết trong 24 giờ kể từ khi Hệ thống đăng ký, quản lý hộ tịch điện tử của Bộ Tư pháp nhận đủ hồ sơ; trường hợp cần xác minh thì thời hạn giải quyết không quá 3 ngày làm việc. Sau khi có Trích lục khai tử điện tử, việc xóa đăng ký thường trú được cơ quan đăng ký cư trú thực hiện trong không quá 1 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận thông tin, đồng thời thông báo bằng văn bản hoặc hình thức điện tử cho đại diện hộ gia đình. Đối với chế độ mai táng phí, tử tuất, hồ sơ điện tử được Cổng Dịch vụ công quốc gia tự động phân tách, chuyển đến hệ thống thông tin của cơ quan Bảo hiểm xã hội, Bộ Nội vụ hoặc Bộ Y tế tùy theo đối tượng thụ hưởng; theo đó, cơ quan Bảo hiểm xã hội giải quyết trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất trong không quá 8 ngày làm việc và giải quyết việc thôi hưởng trợ cấp tuất hằng tháng trong không quá 2 ngày làm việc, cơ quan y tế giải quyết hỗ trợ chi phí mai táng trong không quá 3 ngày làm việc, còn cơ quan nội vụ giải quyết trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất đối với người có công trong không quá 18 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ điện tử. Nghị định cũng dự liệu cơ chế xử lý khi phát hiện sai sót trong bản điện tử Trích lục khai tử, theo đó hồ sơ được trả lại cho cơ quan đăng ký hộ tịch có thẩm quyền để chỉnh sửa trước khi tiếp tục quy trình liên thông.

Góc nhìn luật dân sự về liên thông khai sinh, khai tử với năng lực chủ thể và thời điểm mở thừa kế

Dưới góc độ khoa học pháp lý dân sự, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP tuy là văn bản kỹ thuật về quy trình liên thông điện tử nhưng có mối liên hệ trực tiếp với những chế định nền tảng của Bộ luật Dân sự năm 2015 về chủ thể quan hệ pháp luật dân sự. Theo khoản 3 Điều 16 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13, năng lực pháp luật dân sự của cá nhân có từ khi người đó sinh ra và chấm dứt khi người đó chết; như vậy, việc đăng ký khai sinh và đăng ký khai tử theo Luật Hộ tịch số 60/2014/QH13, nay được thực hiện liên thông điện tử theo Nghị định số 301/2026/NĐ-CP, chính là công cụ hành chính ghi nhận chính xác, kịp thời hai thời điểm pháp lý quan trọng nhất đối với một chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự, thời điểm phát sinh và thời điểm chấm dứt năng lực pháp luật dân sự. Điều 30 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định cá nhân có quyền được khai sinh khi sinh ra và phải được khai tử khi chết, việc khai sinh, khai tử do pháp luật về hộ tịch quy định; việc Nghị định số 301/2026/NĐ-CP rút ngắn thời gian giải quyết cả hai thủ tục này xuống còn 24 giờ, đồng thời quy định trả ngay kết quả từng thủ tục thay vì chờ hết toàn bộ quy trình liên thông, là bước cụ thể hóa quyền được khai sinh, khai tử theo hướng thuận lợi hơn cho người dân trong việc thực hiện quyền nhân thân cơ bản này. Đặc biệt, việc Trích lục khai tử điện tử được cấp nhanh chóng và chính xác về thời điểm còn có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xác định thời điểm mở thừa kế theo Điều 611 Bộ luật Dân sự năm 2015, là thời điểm người có tài sản chết, từ đó làm phát sinh quan hệ thừa kế và các quyền, nghĩa vụ liên quan đến di sản theo Phần thứ tư của Bộ luật; dữ liệu hộ tịch điện tử được đồng bộ, thống nhất góp phần hạn chế tranh chấp về thời điểm chết giữa những người thừa kế trên thực tế. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, địa phương có quy mô dân số và số lượng thủ tục hộ tịch, cư trú phát sinh hằng năm thuộc nhóm lớn nhất cả nước, việc rút ngắn thời gian giải quyết và trả kết quả ngay từng thủ tục có ý nghĩa thiết thực trong giảm thời gian, chi phí đi lại của người dân, đồng thời là nội dung có giá trị tham chiếu cho hoạt động giảng dạy, nghiên cứu về năng lực chủ thể, quyền nhân thân và thừa kế trong pháp luật dân sự tại các cơ sở đào tạo luật, trong đó có Khoa Luật Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

Nguồn tham khảo

Báo Điện tử Chính phủ. (2026, ngày 31 tháng 7). Từ 01/9/2026, trẻ dưới 6 tuổi được làm thẻ căn cước ngay trong quy trình đăng ký khai sinh liên thông. https://baochinhphu.vn/tu-01-9-2026-tre-duoi-6-tuoi-duoc-lam-the-can-cuoc-ngay-trong-quy-trinh-khai-sinh-lien-thong-102260731133639005.htm

Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, chuyên mục Xây dựng chính sách. (2026, ngày 2 tháng 9). Hướng dẫn giải quyết hồ sơ đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/huong-dan-giai-quyet-ho-so-dang-ky-khai-tu-xoa-dang-ky-thuong-tru-giai-quyet-mai-tang-phi-tu-tuat-119260901180612295.htm

Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30 tháng 7 năm 2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP ngày 10 tháng 6 năm 2024 quy định việc thực hiện liên thông điện tử hai nhóm thủ tục hành chính.