Quy định mới về định danh, xác thực điện tử có hiệu lực

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP mở rộng giá trị pháp lý của giấy tờ tích hợp trên VNeID

Ngày 13 tháng 8 năm 2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP ngày 25 tháng 6 năm 2024 quy định về định danh và xác thực điện tử, có hiệu lực thi hành từ ngày 28 tháng 9 năm 2026. Điểm sửa đổi được chú ý nhiều nhất là nguyên tắc cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu công dân nộp hoặc xuất trình bản chính, bản sao đối với các giấy tờ, tài liệu đã được tích hợp, xác thực trên ứng dụng định danh quốc gia khi giải quyết thủ tục hành chính, dịch vụ công. Danh mục giấy tờ được phép tích hợp mở rộng lên 206 loại, gồm 66 loại dành cho cá nhân, trong đó có giấy xác nhận cư trú, hộ chiếu, thị thực, thẻ thường trú, tạm trú của người nước ngoài, giấy phép lái xe, văn bằng từ trung học đến tiến sĩ, chứng chỉ hành nghề, giấy chứng nhận tiêm chủng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sổ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, giấy đăng ký kết hôn, giấy khai sinh, phiếu lý lịch tư pháp, và 140 loại dành cho cơ quan, tổ chức, chủ yếu là các loại giấy phép, chứng chỉ, chứng nhận trong lĩnh vực an ninh, phòng cháy chữa cháy, giao thông vận tải, thương mại, giáo dục, y tế, xây dựng, đăng ký kinh doanh. Dữ liệu giấy tờ phải được cập nhật trong 24 giờ kể từ khi có thay đổi, cơ quan có thẩm quyền phải xử lý yêu cầu tích hợp trong thời hạn 5 ngày làm việc.

Nghị định số 320/2026/NĐ-CP đồng thời mở rộng đối tượng được cấp tài khoản định danh điện tử. Ngoài công dân Việt Nam từ đủ 6 tuổi trở lên có thẻ căn cước được cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 1 và mức độ 2, trẻ em dưới 6 tuổi có thẻ căn cước nay cũng được cấp tài khoản mức độ 1 khi cha, mẹ hoặc người giám hộ có nhu cầu; người nước ngoài nhập cảnh hợp pháp hoặc cư trú tại Việt Nam và cơ quan, tổ chức được thành lập hoặc đăng ký hoạt động tại Việt Nam cũng thuộc diện được cấp tài khoản. Nghị định bổ sung cơ chế tự động khóa tài khoản định danh điện tử trong hai trường hợp, khi căn cước điện tử của công dân bị khóa hoặc khi số điện thoại đã đăng ký với tài khoản không còn chính chủ mà chưa được cập nhật lại; đồng thời bổ sung loại tài khoản phục vụ chi trả an sinh xã hội, cho phép tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử, tài khoản tiền di động vào ứng dụng định danh quốc gia để tiếp nhận trợ cấp xã hội, lương hưu. Theo lộ trình được công bố, tài khoản định danh điện tử sẽ từng bước được yêu cầu liên kết bắt buộc với tài khoản trong các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử, mạng xã hội, y tế, giáo dục, dự kiến hoàn thành theo hai mốc, cuối năm 2026 và giữa năm 2027.

Năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên trong việc cấp, sử dụng tài khoản định danh điện tử

Dưới góc nhìn luật dân sự, nguyên tắc không yêu cầu xuất trình bản chính, bản sao đối với giấy tờ đã tích hợp trên ứng dụng định danh quốc gia là bước cụ thể hóa tinh thần Điều 119 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13, theo đó giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu được coi là giao dịch bằng văn bản. Khi một giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, một giấy đăng ký kết hôn hay một văn bằng đã được tích hợp, xác thực trên VNeID được thừa nhận giá trị sử dụng tương đương bản giấy trong thủ tục hành chính, dịch vụ công, đây cũng là cơ sở thực tiễn thuận lợi để cá nhân chứng minh tư cách chủ thể, chứng minh nội dung đã cam kết khi xác lập, thực hiện các giao dịch dân sự liên quan đến tài sản, nhân thân, giảm bớt tình trạng phải xuất trình đồng thời nhiều loại giấy tờ giấy như trước đây.

Điểm đáng chú ý nhất đối với việc giảng dạy phần chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự là cơ chế cấp, sử dụng tài khoản định danh điện tử cho trẻ em. Theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP, trẻ em dưới 6 tuổi được cấp tài khoản mức độ 1 khi cha, mẹ hoặc người giám hộ có nhu cầu, còn việc cấp, sử dụng tài khoản cho người chưa đủ 14 tuổi nói chung đều do người giám hộ, người đại diện theo pháp luật quyết định thay. Quy định này thể hiện nhất quán chế định năng lực hành vi dân sự của người chưa thành niên tại Điều 21 Bộ luật Dân sự, theo đó giao dịch dân sự của người chưa đủ 6 tuổi do người đại diện theo pháp luật của người đó xác lập, thực hiện, còn người từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi khi xác lập, thực hiện giao dịch dân sự phải được người đại diện theo pháp luật đồng ý, trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày phù hợp với lứa tuổi; đồng thời gắn với chế định đại diện theo pháp luật của cá nhân tại Điều 136 Bộ luật Dân sự, theo đó cha, mẹ là người đại diện theo pháp luật của con chưa thành niên, người giám hộ là người đại diện theo pháp luật của người được giám hộ trong phạm vi đại diện. Cơ chế tự động khóa tài khoản khi số điện thoại không còn chính chủ cũng có ý nghĩa bảo vệ đúng chủ thể mang quyền, nghĩa vụ khi giao dịch qua phương tiện điện tử, hạn chế nguy cơ giả mạo dẫn đến giao dịch dân sự vô hiệu do người xác lập không đúng thẩm quyền theo Điều 122 Bộ luật Dân sự. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có quy mô dân số, tỷ lệ kích hoạt tài khoản định danh điện tử và khối lượng thủ tục hành chính trực tuyến thuộc nhóm cao nhất cả nước, quy định mới có ý nghĩa thiết thực đối với đời sống người dân và là học liệu cập nhật cho việc giảng dạy phần năng lực hành vi dân sự, đại diện, hình thức giao dịch dân sự tại Khoa Luật Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

Nguồn tham khảo

D. Như. (2026, ngày 28 tháng 9). Từ ngày 28/9, quy định mới về định danh và xác thực điện tử có hiệu lực. Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Đà Nẵng. https://baodanang.vn/tu-ngay-28-9-quy-dinh-moi-ve-dinh-danh-va-xac-thuc-dien-tu-co-hieu-luc-3353391.html

Ngọc Thúy. (2026, ngày 14 tháng 8). Nghị định 320/2026/NĐ-CP: 206 loại giấy tờ được tích hợp, cập nhật trên VNeID từ 28/9/2026. LuatVietnam. https://luatvietnam.vn/tin-van-ban-moi/nghi-dinh-320-2026-nd-cp-206-loai-giay-to-duoc-tich-hop-cap-nhat-tren-vneid-tu-28-9-2026-186-111497-article.html