Sách “Đô thị và chính quyền đô thị” qua góc nhìn sinh viên: Khi lý luận bước vào đời sống

Đối với nhiều sinh viên Luật, các tài liệu nghiên cứu về quản trị đô thị, chính quyền địa phương hay tổ chức bộ máy nhà nước thường gợi lên cảm giác khô khan, trừu tượng và khó tiếp cận. Tuy nhiên, sau khi đọc cuốn sách chuyên khảo “Đô thị và chính quyền đô thị”, Kiều Chinh, sinh viên Khoa Luật, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, đã có một trải nghiệm hoàn toàn khác.

Theo Kiều Chinh, điều đáng chú ý đầu tiên của cuốn sách là khả năng đưa những vấn đề lý luận có tính vĩ mô đến gần hơn với đời sống thường nhật. Thay vì chỉ trình bày các khái niệm về đô thị, chính quyền đô thị hay quản trị nhà nước dưới dạng những định nghĩa hàn lâm, cuốn sách sử dụng nhiều hình ảnh liên tưởng sinh động để giúp người đọc hình dung rõ hơn về cách một đô thị được tổ chức và vận hành.

Trong cảm nhận của Kiều Chinh, đô thị được mô tả như một “hệ điều hành” quy mô lớn, nơi các dòng người, dòng vốn, hệ thống giao thông, trường học, bệnh viện và các thiết chế công quyền cùng tồn tại, tương tác và vận hành. Cách tiếp cận này giúp những khái niệm vốn được xem là phức tạp trở nên gần gũi hơn với trải nghiệm hằng ngày của sinh viên.

Một ưu điểm khác của cuốn sách là phương thức trình bày trực quan và có hệ thống. Các vấn đề như phân cấp, phân quyền, nguyên tắc tập trung dân chủ hay các mô hình tổ chức chính quyền được minh họa thông qua sơ đồ, bảng so sánh và những nội dung đối chiếu rõ ràng. Nhờ đó, người đọc có thể nhận diện mối liên hệ giữa các khái niệm, đồng thời hình dung được cấu trúc tổng thể của từng vấn đề mà không phải tiếp cận kiến thức theo lối ghi nhớ máy móc.

Đối với một sinh viên Luật, cách trình bày này đặc biệt có ý nghĩa. Việc học pháp luật không chỉ đòi hỏi khả năng ghi nhớ quy định mà còn yêu cầu tư duy hệ thống, khả năng phân tích và nhận diện mối quan hệ giữa pháp luật với các hiện tượng xã hội. Những sơ đồ và tình huống thực tiễn trong cuốn sách đã hỗ trợ người đọc từng bước hình thành cách tiếp cận đó.

Điểm khiến Kiều Chinh ấn tượng nhất là tính thực tiễn xuyên suốt nội dung cuốn sách. Các vấn đề về thiếu trường học tại những khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, những khó khăn kéo dài trong công tác quy hoạch và giải phóng mặt bằng, áp lực tuyển sinh đầu cấp hay hoạt động chất vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân đều là những câu chuyện thường xuyên xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Tuy nhiên, khi được đặt trong mối liên hệ với cơ chế quản trị, sự phân định thẩm quyền và mô hình tổ chức chính quyền đô thị, những hiện tượng này không còn là các sự kiện riêng lẻ. Người đọc có thể nhận ra rằng phía sau mỗi vấn đề đô thị đều tồn tại những nguyên nhân về pháp lý, thể chế, nguồn lực và trách nhiệm quản lý nhà nước.

“Trước khi đọc cuốn sách, tôi thường tiếp cận việc học Luật theo hướng ghi nhớ điều luật và định nghĩa để phục vụ các kỳ thi. Sau khi đọc, tôi bắt đầu quan sát những công trình đang xây dựng, trụ sở Ủy ban nhân dân phường hay các chính sách quản lý đô thị dưới một góc nhìn khác”, Kiều Chinh chia sẻ.

Từ trải nghiệm đọc sách, Kiều Chinh nhận thấy pháp luật không chỉ tồn tại trong các văn bản quy phạm pháp luật mà còn hiện diện trong từng quyết định quy hoạch, từng tuyến đường, từng công trình công cộng và trong cách bộ máy nhà nước giải quyết các nhu cầu của người dân. Cuốn sách vì vậy góp phần tạo nên sự kết nối giữa kiến thức trên giảng đường với thực tiễn quản lý xã hội.

Quan trọng hơn, cuốn sách khuyến khích người đọc chuyển từ câu hỏi “Pháp luật quy định như thế nào?” sang câu hỏi “Tại sao pháp luật lại được quy định như vậy?”. Đây là sự thay đổi có ý nghĩa đối với quá trình học tập của sinh viên Luật, bởi tư duy pháp lý không chỉ được hình thành từ việc tiếp nhận quy định mà còn từ khả năng phân tích mục đích, bối cảnh và hiệu quả thực tế của quy định đó.

Theo Kiều Chinh, “Đô thị và chính quyền đô thị” là một lựa chọn phù hợp đối với những sinh viên đang gặp khó khăn khi tiếp cận các học phần thuộc lĩnh vực pháp luật công, lý luận nhà nước hoặc tổ chức chính quyền địa phương. Với ngôn ngữ dễ tiếp cận, cách trình bày khoa học và nội dung gắn với đời sống, cuốn sách có thể được đọc như một hành trình khám phá cách thức xã hội và bộ máy công quyền đang vận hành, thay vì chỉ được xem là một tài liệu học tập mang tính bắt buộc.

Từ câu chuyện của Kiều Chinh có thể thấy, mỗi cuốn sách luật không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn có khả năng mở rộng cách nhìn của người học đối với những vấn đề đang diễn ra trong xã hội. Khi lý luận được đặt trong mối liên hệ với thực tiễn, việc học Luật trở nên sinh động, có chiều sâu và giàu ý nghĩa hơn.

Khoa Luật trân trọng cảm ơn sinh viên Kiều Chinh đã chia sẻ những cảm nhận chân thành về cuốn sách “Đô thị và chính quyền đô thị”. Những bài viết từ góc nhìn của sinh viên không chỉ góp phần lan tỏa văn hóa đọc mà còn tạo nên một không gian trao đổi học thuật gần gũi, nơi mỗi người học có thể chia sẻ những phát hiện, suy ngẫm và giá trị nhận được từ các công trình nghiên cứu pháp luật.

Về tác giả Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Dung

Nguyễn Đăng Dung là nhà khoa học pháp lý có uy tín trong lĩnh vực luật hiến pháp, tổ chức quyền lực nhà nước và chính quyền địa phương. Ông từng là giảng viên cao cấp tại Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, đồng thời là tác giả của nhiều giáo trình, sách chuyên khảo và công trình nghiên cứu được sử dụng rộng rãi trong giảng dạy và nghiên cứu luật công tại Việt Nam.

Các công trình của ông nổi bật bởi cách tiếp cận đề cao việc kiểm soát quyền lực nhà nước, phân cấp, phân quyền và gắn lý luận hiến pháp với thực tiễn tổ chức, vận hành bộ máy công quyền.

Một số sách đã xuất bản cộng tác với Khoa Luật - Trường Đại học Tôn Đức Thắng: Kiểm soát chính quyền địa phương (2026); Đô thị và Chính quyền đô thị (2026).