Siết chặt thực thi quyền tác giả trên môi trường số qua đợt khởi tố hình sự tháng 5 năm 2026

Bối cảnh chính sách

Ngày 5 tháng 5 năm 2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Công điện yêu cầu các bộ, ngành cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố triển khai đợt cao điểm từ ngày 7 tháng 5 đến ngày 30 tháng 5 năm 2026, đồng thời thiết lập chế độ báo cáo nhanh hằng ngày về kết quả phát hiện, xử lý các vụ việc nghiêm trọng và phức tạp.

Trong lĩnh vực quyền tác giả, Cục Bản quyền Tác giả đã ban hành Công văn số 314/BQTG-QL&HTQT yêu cầu các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân rà soát toàn diện việc tuân thủ pháp luật về quyền tác giả, không sử dụng phần mềm máy tính không có bản quyền, không khai thác trái phép quyền tác giả và quyền liên quan trong hoạt động chuyên môn. Đây là khung chính sách trực tiếp thúc đẩy hoạt động kiểm tra, xử lý quyết liệt từ phía cơ quan điều tra.

Diễn biến và các bị can bị khởi tố

Thực hiện chỉ đạo nêu trên, ngày 16 tháng 5 năm 2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố đồng thời năm vụ án hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, đồng thời khởi tố bảy bị can theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Quyết định khởi tố đã được Viện Kiểm sát nhân dân tối cao phê chuẩn.

Các bị can bao gồm ông Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ truyền thông Bihaco (BH Media), đồng thời là Phó Chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam; ông Võ Văn Nam, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Lululola Entertainment; ông Nguyễn Minh Đức (chủ hộ kinh doanh Đồi Mặt Trời) và ông Ngô Thanh Tùng (chủ hộ kinh doanh Thông Zeo) thuộc nhóm 1900 Group; ông Võ Hoàng Việt và ông Nguyễn Trung Trường Huy, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Mây Sài Gòn; và ông Diệp Văn Lập, chủ Trung tâm Giọng ca để đời. Đối tượng bị truy cứu gồm các doanh nghiệp phân phối nội dung số, đơn vị tổ chức biểu diễn âm nhạc và chủ thể vận hành kênh truyền thông quy mô lớn trên nền tảng số.

Cơ sở pháp lý theo Điều 225 Bộ luật Hình sự

Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định hai khung hình phạt đối với cá nhân phạm tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan. Khung cơ bản áp dụng mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 300 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Khung tăng nặng được áp dụng khi hành vi phạm tội có tổ chức, được thực hiện từ hai lần trở lên hoặc đạt quy mô thương mại lớn, với mức phạt tiền từ 300 triệu đến 1 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Đối với pháp nhân thương mại phạm tội, khung phạt tiền tối đa lên tới 3 tỷ đồng, kèm theo khả năng đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 6 tháng đến 2 năm. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm. Cơ cấu chế tài này cho thấy nhà lập pháp đã thiết kế một hệ thống biện pháp đủ mạnh, vừa có chức năng trừng phạt vừa có chức năng ngăn chặn, đặc biệt nhằm xử lý các hành vi xâm phạm có tính chất chuyên nghiệp, có tổ chức và mang lại nguồn thu lớn trên môi trường mạng.

Hàm ý pháp lý và thực tiễn

Đợt khởi tố ngày 16 tháng 5 năm 2026 được giới chuyên môn đánh giá là bước ngoặt trong thực tiễn thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Trước đây, các tranh chấp liên quan đến quyền tác giả và quyền liên quan thường được giải quyết chủ yếu bằng biện pháp dân sự hoặc hành chính. Việc cơ quan điều tra đồng loạt khởi tố nhiều vụ án hình sự nhắm vào người đứng đầu các doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực truyền thông số cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt sang biện pháp hình sự, đặc biệt khi hành vi xâm phạm có quy mô thương mại lớn và diễn ra liên tục trên nền tảng trực tuyến.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu thiết lập cơ chế tuân thủ pháp luật về bản quyền chặt chẽ hơn đối với các nền tảng phân phối nội dung, đơn vị tổ chức biểu diễn cũng như chủ thể khai thác nội dung số. Đối với cộng đồng nghiên cứu khoa học pháp lý, vụ việc mở ra nhiều hướng tiếp cận đáng chú ý, đặc biệt là vấn đề phân định ranh giới giữa trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự trong bảo hộ quyền tác giả, tiêu chí xác định quy mô thương mại theo khoản 2 Điều 225 Bộ luật Hình sự, cũng như vai trò của các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả trong điều kiện thị trường nội dung số phát triển nhanh chóng. Đây là chất liệu thực tiễn quan trọng cho hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và xây dựng chính sách pháp luật về sở hữu trí tuệ trong thời gian tới.

Tài liệu tham khảo

Bộ Công an. (2026, 16 tháng 5). Khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”. Báo điện tử Chính phủ. 
https://baochinhphu.vn/khoi-to-5-vu-an-hinh-su-ve-toi-xam-pham-quyen-tac-gia-quyen-lien-quan-1022605161248053.htm

Cục Bản quyền Tác giả. (2026). Thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. 
https://cov.gov.vn/tin-tuc/thuc-hien-cong-dien-so-38cdttg-cua-thu-tuong-chinh-phu-ve-viec-tap-trung-chi-dao-thuc-hien-quyet-liet-cac-giai-phap-dau-tranh-ngan-chan-xu-ly-hanh-vi-xam-pham-quyen-so-huu-tri-tue-168883.html

Thủ tướng Chính phủ. (2026, 5 tháng 5). Công điện số 38/CĐ-TTg về việc tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. 
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/So-huu-tri-tue/Cong-dien-38-CD-TTg-2026-tap-trung-chi-dao-giai-phap-dau-tranh-xam-pham-quyen-so-huu-tri-tue-704417.aspx

VTV. (2026, 16 tháng 5). Vụ BH Media, Mây Sài Gòn: Báo động tình trạng vi phạm bản ghi âm, ghi hình trái phép. 
https://vtv.vn/vu-bh-media-may-sai-gon-bao-dong-tinh-trang-vi-pham-ban-quyen-ve-am-nhac-10026051617103939.htm